Мәдәният
Җәмгыять
Спорт
Финанслар
Сәясәт
Дин
Фотоотчетлар
Мәкаләләр
• ТУКАЙ ЭЗЛӘРЕ БУЙЛАП • ЧИТТӘН КАРАГАНДА • ЭНЦИКЛОПЕДИЯ

Татар бәйрәмнәре

Сабан туе




«Сабантуй» - татар халкының ел саен язгы кыр эшләрен төгәлләү хөрмәтенә үткәрелә торган иң күренекле бәйрәме.


Сабан туен бәйрәм итүнең тамырлары борынгы заманарга барып тоташа һәм авыл хуҗалыгы эшләре белән бәйләнгән. Бу йоланың беренчел максаты, мөгаен, уңыш алласының күңелен күрү, шуның нигезендә яңа елда яхшы уңыш алуга булышлык итәргә омтылу булгандыр. Элек сабан туен язгы кыр эшләре башлану хөрмәтенә үткәргәннәр (апрель ахырында), хәзер исә бетерү хөрмәтенә (июнь аенда).


Сабан туе татар халкының яраткан һәм һәр җирдә була торган бәйрәме. Шуңа күрә ул борынгы заманнардан бүгенгә кадәр үткәрелеп килә, бары сугышлар вакытында һәм тормышның кыен чорларында гына өзелеп торган. Әмма тыныч тормышка кайту белән сабан туе кабат үткәрелә башлый. Соңгы еллардагы эзләнүләр шуны күрсәтә: сабан туе иртә яздан-кар эри башлау белән чәчү башланганчы үткәрелә торган йола-гадәтләрнең чиратлашып баруыннан гыйбарәт булган. Бу бәйрәм бөтен татар авылларында һәм дөньядагы зур татар берләшмәләрендә булып торган. Аны үткәрүдә кайбер йолаларның булу яки булмавыннан җирле аермалар күзәтелгән.


Вакытлар узу белән сабан туеның гореф-гадәтләре үзгәргән. Әкренләп җирле аермалар бетә бара, аны үткәрүнең бердәм вакыты барлыкка килә: хәзер сабан туе язгы кыр эшләре төгәлләнеп, печән чаба башлау алдыннан була торган авыл хуҗалыгы эшләре арасында үткәрелә. Татарстанда сабан туе нигездә этаплап үткәрелә: башта ул аерым авылларда бәйрәм ителә, бер атнадан соң район сабан туе була. Сабан туен бәйрәм итүне эре шәһәрләр һәм Татарстанның башкаласы-Казан төгәлли. Элек сабан туен үткәрүнең аерым көне билгеләнмәгән була, авыл кешеләре үзләренә кайчан җайлы, шул көнне бәйрәм ясаганнар, ә хәзер сабан туен бәйрәм итүнең гомумкабул ителгән ял көне – якшәмбе билгеләп куела.


Еллар узу белән бәйрәмнең гомуми формалары барлыкка килә, тормыштагы гореф-гадәтләрнең кайбер этаплары һәм искергән йолалар төшеп кала. Әкренләп сабан туеның өченче варианты өстенлек итә башлый, ул бүләкләр, мәйдан җыю һәм яшьләрнең кичке уеннарыннан гыйбарәт. Әкренләп «ботка» пешерү өчен азык-төлек җыю,балаларның өй саен кереп буяулы күкәйләр җыю кебек төрләре юкка чыга. Бу кайбер йолаларны дингә бәйләп карау һәм аларның совет властьлары тарафыннан тыелуы белән бәйләнгән, шуның өстенә азык-төлек җыюны теләнеп йөрү, хәер сорауга тиңли башлыйлар.


Сабан туе халыкара милли татар бәйрәме булып тора, ул Татарстанда дәүләт, Рәсәйдә федераль бәйрәм, дөньяның күп шәһәрләрендә рәсми шәһәр бәйрәменә әверелде. Шуның өстенә җирле татар оешмаларының башлап җибәрүләре аркасында сабан туйлары шәхси тәртиптә Вашингтон, Нью-Йорк, Сан-Франциско, Берлин, Ташкент, Монреаль, Торонто, Прага, Стамбул һәм башка күпләгән шәһәрләрдә үткәрелде.

• Журнал турында • Авторларга • Элемтәләр TAT RUS
Җәмгыять Яңа Кырлай авылында Кыш Бабай һәм Кар кызы резиденциясенә бару сезоны ачылды.
»» 03.12.2016
Җәмгыять БРИКС илләре һәм икътисады үсеп барган илләрнең иң яхшы югары уку йортлары исемлегенә КФУда өстәлде.
»» 02.12.2016
Җәмгыять Уфа һәм Бакуда танылган татар мәгърифәтчесе Каюм Насыйри исемендәге үзәкләр ачыла.
»» 30.11.2016
Җәмгыять Карадениз FIFAның рәсми сайтына биргән интервьюсында Татарстан башкаласындагы тормышы турында сөйләде.
»» 28.11.2016
Мәдәният Казанда яшь язучыларның XVI конкурсы - «Иделем акчарлагы» лауреатларын бүләкләделәр.
»» 25.11.2016
Эксклюзив
Мәскәүдә «Казан» чәйханәсендә танылган татар җырчысы Зилә Камалованың җыр концерты булып узды.
Вакыйга
Кремль сараенда «Үзгәреш җиле-2016» татар җыры фестивале лауреатларының Гала-концерты үтте.
Мәкалә
XX гасырның беренче яртысында революциягә кадәр чыгарылган күренекле газета-журналларга күзәтү.
Сайланма
Казанда Камал театры каршындагы мәйданда ел саен уза торган чара - «Хәтер Көне» митингысы үткәрелде.
 © Бөтен рәсемнәр һәм логотип дизайны «Mardesign» студиясе тарафыннан «Кара Аккош» татар интернет-журналы өчен махсус эшләнгән (karaakkosh.com).
 © 2014-2016 «Кара Аккош». Бөтен хокуклар сакланыла. Сайт материалларын тулысынча яки өлешчә күчереп алу бары журнал редакциясенең язмача рөхсәте белән яки (әгәр күрсәтелгән булса) сылтама куелганда гына мөмкин.